Symposium Gemeenschappelijke Informatie Infrastructuur #GII

Onder de titel " Van vergezichten tot verwezenlijking: een gemeenschappelijke informatie-infrastructuur voor Nederlandse bibliotheken" vond gisteren (14 januari) een symposium plaats georganiseerd door de Stuurgroep van het Consortium GII. Locatie was het pittoreske museum en historische sterrenwacht Sonnenborgh in Utrecht. Mooie locatie kwa beleving maar niet handig voor grote groepen en bij gebrek aan draadloos internet ook niet handig voor een blogger. Op de deelnemerslijst veel directeuren en beleidsmensen uit de Nederlandse academische en openbare bibliotheekwereld en één Vlaamse deelnemer. Onderweg naar het symposium had ik de volgende vragen gesteld (via Twitter) die ik graag aan het einde van de dag beantwoord wilde zien: Krijgen we 1 gezamenlijke (inter)nationale bibliotheekcatalogus voor alle bibliotheken? Met bibliotheektitels bovenaan in de zoekresultaten van de grote zoekmachines? 1-kliks reserveersysteem, betalen via Paypal,iDeal, thuis afgeleverd? Binnen 2 jaar gerealiseerd?

De opening kwam van KB-directeur en dagvoorzitter Bas Savenije . Hij sprak over het 'juiste momentum' voor samenwerking die mede noodzakelijk was vanwege de 'hijgende adem van de aangekondigde bezuinigingen'. Voor de pauze vertelde Wilfried Hoffman over de ontwikkelingen bij Bibliotheek.nl en mocht hij het in de symposiumtitel beloofde vergezicht van één bibliotheek voor alle Nederlanders schetsen. Gerard Kuys vulde Hoffman aan met informatie over de onderliggende informatiearchitectuur van Bibliotheek.nl.

Marc van den Berg van de Universiteit van Amsterdam vertelde over de overeenkomsten en verschillen tussen de 13 UKB bibliotheken en de huidige stand van samenwerking in de academische bibliotheken. Verder zoomde hij nog in op de trend wat betreft de verschuiving van federated search naar integrated search (zie voor een uitleg deze slides van Lukas Koster). En integrated search kennen we in de openbare bibliotheken ook dankzij Aquabrowser. Van den Berg repte overigens met geen woord over openbare bibliotheken.

De presentatie van Brandon Badger, productmanager bij Google Books, was wat mij betreft het hoogtepunt van de dag. Een prima verhaal over Google Books en het digitaliseringsproject van Google met een aantal interessante kijkjes in de keuken. Ik wist bijvoorbeeld niet dat er ook handmatig werd gescand.  Google hanteert een eenvoudig principe richting deelnemende bibliotheken: Google scant alle bibliotheekboeken gratis en geeft bibliotheken voor ieder gescand boek een gratis electronisch exemplaar voor eigen gebruik retour.

Gezien de uitnodiging aan Badger voor deze bijeenkomst en het door Savenije aangekondigde digitaliseringsproject van de KB vroeg ik me zomaar even af of Google toch een partij wordt in dit megaproject.  Bij alle kennis, daadkracht en beschikbaarheid van state-of-the-art scanapparatuur waarover Google kan beschikken zou ik het vreemd vinden als Google's aanbod in Nederland wordt afgewezen. Of zo'n afwijzing dan wijsheid is of arrogantie en pure verspilling van 20 miljoen overheidsgelden laat ik maar aan de lezer over.

Google's visie op ebooks is heel interessant. In de woorden van Badger ziet Google tekst als een 'grid' waar van alles aan toegevoegd kan worden. Badger schetste de introductie van lezen 'in the cloud'. De boeken die je via het Google Books platform koopt (binnenkort) of leest, staan binnenkort niet langer op je leesapparaat maar die ontleen je eenvoudig aan de cloud. Dat maakt het mogelijk om 'anytime, anywhere' op ieder 'device' (laptop, ereader, tablet, mobiel) je boek door te lezen. Google houdt bij waar je gebleven bent en onthoudt ook je annotaties bij de boeken. Met ook mooie functionaliteit voor blinden trouwens. Je leesgedrag en annotaties zal Google ongetwijfeld gebruiken om met nog beter gepersonaliseerde zoekresultaten te komen.

Google komt natuurlijk met z'n eigen tablets die op de eigen open Android- of Chromeplatforms draaien en die functioneel ver voorbij de huidige generatie ereaders gaan. En waar de GII bij stroperig overleg de horizon ergens in 2014 legt, introduceert Google deze services gewoon dit voorjaar. Laten we ons in vredesnaam bij deze jongens aansluiten en alle bibliotheekplannen op het gebied van readers en ebooks via het Googleplatform realiseren. Aansluitend was er nog een wat abstract verhaal van OCLC's Eric van Lubeek dat ik vooral interessant vond vanwege de link met Google waarbij ik me met Mark Deckers afvraag inhoeverre het daar over een echte koppeling gaat. En waarbij ik me ook afvraag in hoeverre de huidige omslachtige route van Google Books, via Worldcat naar de locale bibliotheek kunstmatig in stand gehouden wordt. Wil OCLC de gebruiker hier soms liever direct naar het eigen Wordcat platform leiden?

Na de pauze waren er drie 'tracks' waar aan de hand van stellingen werd gediscussieerd. Daaruit bleek in ieder geval dat de 'sense of urgency' die de Stuurgroep GII verwoordt, lang niet door alle directeuren van wetenschappelijke instituten wordt gedeeld. Gelukkig heeft de KB hier de 'lead' maar of die ook het mandaat heeft om de overige wetenschappelijk bibliotheken door de bocht te wringen weet ik niet.
En werden de door mij vooraf gesteld vragen tijdens deze bijeenkomst beantwoord? Die 'bibliotheek Nederland' voor alle Nederlanders bestaat nog slechts in de ambitieuze plannen. Eén 'openbare bibliotheek Nederland' met o.a. thuisbezorgservice gaat er in ieder geval wel komen. Maar zeker niet dit voorjaar..
Voor een uitgebreid verslag van de GII meeting verwijs ik naar Digitale Bibliotheek nr. 2 (maart). En zie ook Mark Deckers voor meer rapportage over de GII bijeenkomst.

Foto Brandon Badger: Johan Stapel