Kenniscirkel Jongeren Probiblio

Afgelopen dinsdag vond in Bibliotheek Rotterdam de 3e Kenniscirkel Jongeren plaats. Er was een voorprogramma in de vorm van een workshop rond leesbevordering voor jongeren onder de titel 'Elk boek is een tussenstation naar het volgende' door John Schrijnemaker van kinderboekenwinkel Speelboek in Amersfoort. Na de pauze werd er gediscussieerd rondom de diverse aspecten van het bibliotheekconcept '4you!' dat zich richt op VMBO-scholieren.

Ik pakte de ochtendworkshop van John Schrijnemaker mee omdat ik het middagprogamma mocht voorzitten. John Schrijnemaker is een 'kinderboekengek' die uren kan praten over leuke, mooie en interessante titels om te lezen en een goed beargumenteerd verhaal over leesbevordering kan houden. John vertelde voor de pauze weliswaar een 'ouderwets' boekig verhaal over leesbevordering maar de manier waarop hij op een succesvolle manier het contact met jongeren centraal stelt, 'outreachend' bezig is, jongeren weet te betrekken via leespanels en jongeren inzet bij peer2peer leesadvies vond ik prettig 'participatory' en dat zorgt ook daadwerkelijk voor empowerment van jongeren. Ook tegen zijn pleidooi voor 'inspiratie' van de jongere dankzij 'kennis' en 'plezier' bij de bibliothecaris kan ik weinig inbrengen en tegen het proberen om aan te sluiten bij de zeer verschillende belevingswerelden van jongeren evenmin.

Wat ik wel node miste waren de vele moderne manieren waarmee je jongeren op hun leeservaringen kunt laten reflecteren en die reflecties vervolgens delen via Web2.0 tools. Dan zou volgens mij de door John voorgestelde participerende aanpak nog veel effectiever en betekenisvoller kunnen zijn. Zijn ellenlange opsommingen van titels ná de koffiepauze waren minder aan mij besteed. M'n laatst gelezen jeugdboek is immers Harry Potter 7 en daar zal het vermoedelijk ook wel bij blijven. Hoewel ik af en toe wel in de trein 'The Wind in The Willows' zit te lezen op m'n mobieltje.

'Mijn' middagprogramma (voorbereid met Merit van Breukelen van Probiblio) stond geheel in het teken van '4you!'. 4you! is oorspronkelijk al weer vijf jaar geleden hier in Haarlem als vernieuwend jongerenconcept ontwikkeld. Het conceptuele zat in de samenstelling van de verschillende onlosmakelijke verbonden onderdelen van het concept: frontale presentatie, onderscheidend meubilair, prominente plaats in de bibliotheek, een goed ontwikkeld netwerk van samenwerkende scholen én, niet te vergeten, deskundigheid in huis in de vorm van een jongerenspecialist of consulent. Het project sloeg goed aan in Haarlem en is vorig jaar met flink wat vernieuwingsgeld 'uitgerold' naar de meeste bibliotheken in Noord- en Zuid Holland.

Als je nu kijkt naar hoe het concept in de provincie wordt opgepakt dan zie je in de praktijk grote verschillen tussen bibliotheken. Wat betreft de collectie en het meubilair komt het allemaal wel goed, dat is vertrouwd terrein voor jeugdbibliothecarissen. De meeste problemen ontstaan bij het opbouwen van het netwerk en het vormgeven van de samenwerking met scholen. Uit de discussierondes, waarbij ook twee docenten uit het vmbo aanwezig waren, kwam naar voren dat het sterk afhangt van de situatie hoe je een school het beste kunt benaderen. Dat kan soms via de afdelingscoördinator gaan of een docent en vaak is het verstandig om bij de directeur te beginnen. Mijn eigen ervaring is dat je beter niet zomaar met de inhoud en de deur in huis kunt vallen in een school maar dat je elkaar eerst moet leren kennen. Kortom, mijn advies is om eerst lokaal aan te sluiten bij bestaande multidisciplinaire overlegplatforms, je in elkaars belangen en organisatiecultuur te verdiepen en de netwerkborrels af te lopen. Ga daarna pas praten over inhoud.Verder viel het me op dat in veel bibliotheken het onderwerp jongeren bij één functionaris is ondergebracht en dat maakt je bibliotheek wel erg kwetsbaar.

In Haarlem denken we na over verdere verdieping, vernieuwing en uitbouw van het 'concept 4you!' Net zoals bij veel andere bibliotheken wordt gaming er bijvoorbeeld stukje bij beetje ingepast. De grootste uitdaging ligt echter bij het betrekken van jongeren in je dienstverlening. Waarmee ik weer bij het verhaal van John Schrijnemaker terug ben. Hoe zet je zo'n traject naar een participerende dienstverlening gericht op empowerement van jongeren (en dat is 100% Bibliotheek2.0) op? Wij proberen dat in Haarlem samen met de jonge mediators van 'GenWhy' en hopen verder ook de 'maatschappelijke stages' in te kunnen zetten in het kader van jongerenparticipatie. In de praktijk zeker niet eenvoudig en soms ook ronduit taai, alleen al vanwege de best bureaucratische opzet van onze organisatie.

Kom ik tot slot nog even bij dat 'aansluiten bij de belevingswereld van jongeren'. Als je in gesprek wilt gaan met jongeren en ze bij je organisatie wilt betrekken dan zijn daar anno 2009 andere competenties voor nodig dan die nodig waren voor het vak jeugdbibliothecaris in de jaren 80. Ik kreeg uit de discussies de indruk dat de meerderheid van de aanwezige jeugdbibliothecarissen die omslag nog niet heeft gemaakt.
Kortom dat is weer een mooi thema voor de volgende 'Kenniscirkel Jongeren'!

Foto: Ross Mayfield