Connectie met de collectie

Afgelopen vrijdag 30 oktober was er weer een bijeenkomst in OBA van de 'Kritische Vrienden'. Die vrienden zijn feitelijk een zelfbenoemde klankbordgroep van grotendeels directeuren van openbare bibliotheken die de vorderingen van de Projectgroep Bibliotheekinnovatie kritisch volgen. De club noemt zich 'vrienden' omdat ze het motto van de vernieuwingsbeweging 'meer regie en focus' van harte ondersteunt en 'kritisch' omdat het de vorderingen niet voor vanzelfsprekend aanneemt.
De Projectgroep heeft in de afgelopen periode alle producten en diensten van Bibliotheek.nl kritisch onder de loep genomen en langs de meetlat gelegd. Die meetlat bestond uit de volgende onderdelen:

"De achtergrond waartegen de projectgroep bibliotheekinnovatie de evaluatie heeft uitgevoerd is de vraag of deze diensten nog in aanmerking zouden moeten blijven voor bekostiging door het Rijk. We achten het van belang daar de aandacht op te vestigen. Het gaat er bij de beoordeling van de functies dus niet om of ze op zichzelf beschouwd waardevol zijn, maar om de vraag of de minister er vanuit zijn (stelsel) verantwoordelijkheid aan zou moeten blijven bijdragen".

Voor de beoordeling werden drie criteria gehanteerd:

1. Heeft de dienst toegevoegde waarde voor de gebruiker?    De Projectgroep ziet deze toegevoegde waarde vooral in gebruikscijfers en usabilitytests.
   
2. Sluit de dienst aan bij de missie en kerntaken van de openbare bibliotheek?  De Projectgroep schrijft hier: "De missie leren, lezen, informeren biedt mogelijkheden voor een uiteenlopend scala van diensten. De projectgroep heeft daarbij bijzondere aandacht besteed aan de relatie met de collectie. In het nieuwe bibliotheek.nl neemt deze relatie met de collectie een bijzondere plaats in. Uit het gebruikersonderzoek naar het prototype van het vernieuwde bibliotheek.nl bleek dat gebruikers bibliotheek.nl vooral zien als dé toegang in het digitale domein voor de bibliotheken. De projectgroep Bibliotheekinnovatie ziet een goede connectie met de collectie als belangrijke kans de digitale presentie van bibliotheken te versterken in het digitale domein".
   
3. Draagt de dienst bij aan de doelstellingen van het Rapport Innovatie met Effect?   In dit rapport van de 'Commissie Calff' wordt beschreven hoe de gewenste vernieuwing van de Nederlandse openbare bibliotheken tot "Bibliotheken van de 21e Eeuw" zich dient te voltrekken.

Ik adviseer de lezers van dit blog om de conceptadviezen eens goed te lezen. Er zijn zo'n vijftien diensten gewogen waarvan er vier (AINP, Ikwilietsleren.nl, Wetwegwijzer.nl en Gezondheidsloket.nl) te licht zijn bevonden en zonder meer per 1 januari a.s. worden gestopt.
Van een aantal diensten wordt gezegd dat deze nuttig zijn maar vanwege efficiency- of kwaliteitsredenen beter in een andere verbeterde vorm kunnen worden ondergebracht in het vernieuwde Mijnbibliotheek.nl. Bijvoorbeeld Al@din, Jeugdbibliotheek.nl, Schoolbieb, Leesplein, Literatuurplein en Romanadvies.

Over Gids wordt (conform het advies van de Stuurgroep Gids zelf) geadviseerd dat er een gezond businessmodel van moet worden gemaakt zodat het op eigen benen kan staan en over Muziekweb wordt gezegd dat er nauwer met Mijnbibliotheek.nl moet worden samengewerkt en dat er moet worden gestreefd naar uniformiteit van de nu zeer uiteenlopende tarieven die in het land voor Muziekweb aan klanten worden doorberekend.

Bij de Vrienden ontstond veel discussie over Al@din. Al@din was in mijn ogen een prachtige dienst die volgens een bijna ideaal netwerkmodel functioneerde maar vanwege knullige (lees onvoldoende tot geen) marketing en lauwloene invulling door een flink aantal lokale bibliotheken ten onder ging. De projectgroep adviseert de minister om wel een digitale vraagbaak te financieren maar dan een die centraal wordt ingevuld en zich beperkt tot antwoorden op vragen die een 'connectie met de collectie' hebben.

Veel zal dus afhangen van de doorontwikkeling van Mijnbibliotheek.nl waar nu alle middelen op worden ingezet. Mijn zorgen over de nadruk op 'connectie met de collectie' zijn niet afgenomen. Dat woord collectie kan op vele manieren worden ingevuld maar veel vakbroeders zien collectie toch vooral als een collectie media. Als we de hele toekomst van de digitale bibliotheek gaan ophangen aan het zoeken, vinden en leveren van media zitten we in mijn ogen op een wel bijzonder nauw spoor. Zeker in het licht van de vele ontwikkelingen bij de 'concurrenten'.

Tot slot waren er nog opmerkingen over de middelen. Het valt te voorzien dat die 20 miljoen die er nu nog voor bibliotheekvernieuwing ingezet wordt binnen afzienbare tijd ophoudt met bestaan. Dan komen (zoals ik uit de bijeenkomst afleidde) alle nu nog centraal gefinancierde diensten dus voor eigen rekening.

Foto: Fragmented