Jan Klerk: Kennis & informatie toegankelijk maken voor ouders en opvoeders

Image via Wikipedia

Afgelopen maandag was ik uitgenodigd bij een door Primo georganiseerd Kennisatelier rondom virtuele Centra voor Jeugd&Gezin. Voor wie even vergeten is waar een CJG ook al weer voor staat nog even een citaat van André Rouvoet, Minister voor Jeugd en Gezin:

"In elke gemeente waar nu een consultatiebureau is, zou een Centrum voor Jeugd en Gezin moeten komen. Daar kunnen aanstaande ouders, ouders met kinderen en ook de jongeren zelf terecht met vragen en problemen op het gebied van gezondheid, opgroeien en opvoeden. Concreet houdt dat in dat zo’n centrum zich richt op de doelgroep van kinderen en jongeren van min negen maanden tot 23 jaar en hun ouders. Van álle culturen, zeg ik daar nadrukkelijk bij".

Kortom er moet vóór 2011 in iedere gemeente in Nederland een Centrum voor Jeugd&Gezin komen. In die centra werken diverse organisaties samen aan hetzelfde doel: een ketenorganisatie vormen waar professionals van diverse disciplines integraal proberen samen te werken aan:

Het oplossen én voorkomen van problemen op alle mogelijke gebieden bij de jeugd tot 23 jaar.
Het stimuleren en adviseren van ouders en opvoeders.

Gezien de rijke historie van communicatiestoornissen op het gebied van jeugdbeleid een enorm ambitieuze klus.

Er gaat rondom jeugdbeleid een duizelingwekkende hoeveelheid kennis en informatie om en er is een even duizelingwekkende hoeveelheid organisaties actief op dit gebied. Kijk bijvoorbeeld eens bij de volgende actuele en zeer belangrijke jeugdbeleidtopics, Raak, Verwijsindex en Electronisch Kinddossier. Stuk voor stuk onderwerpen waar het succes afhankelijk is van goed functionerende integrale samenwerking.

Vanwege die complexiteit is het voor de overheid lastig om regie te voeren op jeugdbeleid. Vrijwel niemand overziet het totale speelveld en je kunt ook rustig zeggen dat de meeste op jeugdbeleid actieve organisaties niet uitblinken in het delen van kennis en informatie. Reden te meer om die kennis te bundelen en voor zowel ouders&opvoeders als professionals te ontsluiten.

Van bibliotheken mag je overigens wél verwachten dat ze uitblinken in het selecteren, aggregeren, ontsluiten, filteren, communiceren, verrijken, presenteren etc. van kennis en informatie. Gek genoeg zijn er maar een zeer beperkt aantal bibliotheken dat een rol speelt in de CJG-ontwikkeling. Over het waarom daarvan zou je boekdelen kunnen volschrijven maar ik volsta met de mededeling dat we in Haarlem als bibliotheek wel volop participeren. Alleen al vanwege het perspectief dat je als bibliotheek die enorme hoeveelheid bronnen uit bibliotheek- en digitale collecties kunt koppelen aan de kennis van de jeugdprofessionals zou je als bibliothecaris het water in de mond moeten doen lopen.

Maar zo eenvoudig is het allemaal niet. Vanwege de marktwerking vindt er veel strategisch gepositioneer plaats door de betrokken organisaties wat er in de praktijk op neer komt dat transparantie en optimale dienstbare samenwerking niet het hoogste doel is. Wél het op de voorgrond plaatsen van de eigen organisatie. Veel kennis wordt dan ook onder de pet of binnen de eigen kennisstructuren gehouden. Met overigens alle nare gevolgen van dien.

De vorming van Centra voor Jeugd&Gezin moet deze negatieve ontwikkeling doorbreken. Het is verder de bedoeling dat er ook overal in Nederland digitale CJG's komen waar ouders, opvoeders én professionals gebruik kunnen maken van laagdrempelig ontsloten relevante kennis & informatie.

Primo had gekozen gekozen voor een strak georganiseerde brainstorm met vooraf een inleiding door Alexandra Bordewijk van CMO Spectrum.

Nu zijn zowel Spectrum als Primo door respectievelijk de Provincies Gelderland en Noord-Holland gesubsidieerde provinciale steunorganisaties op het gebied van sociaal beleid. Je verwacht van deze clubs een beargumenteerde keuze uit het totale aanbod van loketaanbieders. Gek genoeg was de presentatie van Alexandra vooral reclame voor de producten vCJG en Jongin. Het laatste product werd er voor mijn gevoel met de haren bijgesleept want jongerensites hebben in principe weinig te maken met de Centra voor Jeugd&Gezin.

De aanwezige beleidsambtenaren en veldwerkers uit vooral kleinere plattelandsgemeenten in Noord-Holland zijn niet op de hoogte van de verschillende aanbieders en zullen waarschijnlijk snel geneigd zijn om zo'n standaard digitaal CJG-loket af te nemen. Als neutrale organisaties zich gaan bezighouden met het pluggen van commerciële producten vind ik dat persoonlijk foute boel!

Hoe je kennisdeling het beste kunt organiseren staat helaas nooit ter discussie. Wat ik in de praktijk merk is dat al die individuele professionals waanzinnig veel weten van hun onderwerp maar dat een stuk minder goed zijn in kennisdeling en nog veel minder goed in communicatie met de doelgroep. De vaardigheid in het effectief gebruik van digitale applicaties daarbij is sowieso laagontwikkeld.

Kortom een cursusje kennisdeling/mediawijsheid/mediavaardigheden voor ambtenaren en professionals in zorg en welzijn zou beslist geen weggegooid geld zijn. O ja, dat laatste kun je ook via de bibliotheek organiseren.