zaterdag, november 01, 2008

Digitale Branded Utilities (eerder gepubliceerd in ICT-rubriek Bibliotheekblad 2008 nr.1)


Digitale 'Branded Utilities' (eerder gepubliceerd in ICT-rubriek Bibliotheekblad 2008 nr.1)

Openbare bibliotheken zien buitengewoon graag dat er zoveel mogelijk publiek naar de steeds fraaiere bibliotheekgebouwen komt en het liefst daar ook langer in verblijft en elkaar daar ontmoet.
Ontmoetingsfunctie noemen we dat. Inspiratie wordt o.a. geput uit de succesvolle voorbeelden in de retail. Zowel de inrichting, presentatie als marketingprincipes (bijvoorbeeld de "Mosaic-segmentatiemethode") die in moderne bibliotheken worden toegepast zijn oorspronkelijk voor de retail ontwikkeld. Je merkt aan die houding dat de 'traditionele' klant van de bibliotheek nog steeds belangrijker wordt gevonden dan de digitale klant of digitale anonieme bibliotheekgebruiker. In het marketingplan van de VOB wordt aan het behouden van de bestaande klanten de hoogste prioriteit toegekend. Het aantal volwassen leden van bibliotheken (en van de volwassenen moeten we het erg hebben) is echter de laatste jaren gedaald naar minder dan 20% van de volwassen bevolking. Toch wel reden voor enige zorg maar er is best wat aan te doen.

Ik heb het persoonlijk wat betreft die 80% 'niet leden' nog lang niet opgegeven. Ook daar is het handig om de 'Mosaic-methode' te hanteren. Verder heb ik de laatste jaren uit marketingbijeenkomsten geleerd dat het bijzonder belangrijk is om naar klanten en potentiële klanten toe te gaan. Fysiek is dat soms wat ingewikkeld maar digitaal kun je dat vrij eenvoudig organiseren door het aanbieden van zgn. digitale Branded Utilities. Dat zijn handige digitale tools waarin een stukje functionaliteit van je organisatie verwerkt zit en die je op je internetbrowser kunt inpluggen of op de desktop van de pc kunt zetten. Deze utilities noem je in marketingterminologie branded als duidelijk de handtekening van jouw organisatie er onder staat en gelijktijdig ook nog eens het merk (brand) of imago van je organisatie versterkt wordt.

Branded utilities werden de laatste jaren vooral veel gebruikt in de vorm van zgn. toolbars die je aan de internetbrowser kon toevoegen. De bekendste is natuurlijk de Google Toolbar. Aardige voorbeelden zijn bijvoorbeeld de toolbar van de Telefoongids of die van de ANWB. Toolbars waren aanvankelijk vrij statisch van karakter, je kon slechts dingen toevoegen aan of verwijderen van de toolbar door vinkjes te zetten in het ‘menu voorkeuren'. Toolbars zijn tegenwoordig veel dynamischer en dienen meer als een soort van moederbord waarop allerlei handige of louter geinige toepassingen, 'gadgets' geheten, ingeplugd kunnen worden. Niet alleen commerciële clubs hebben toolbars gemaakt, er zijn ook mooie nonprofit voorbeelden, zelfs uit de bibliotheekwereld. Zo bood de Centrale Discotheek Rotterdam een gadget voor de Google toolbar (niet langer verkrijgbaar) en had ook de Overijsselse Bibliotheek Dienst al in 2006 een heuse toolbar gemaakt voor het publiek van de Overijsselse bibliotheken (ook niet langer verkrijgbaar). Altijd al een provincie waar mooie dingen gebeurden!

De mooiste bibliotheektoolbar komt wat mij betreft uit Groningen en is van de Medische faculteit van de Rijks Universiteit Groningen. Een werkbalk vol met mooie medisch gerelateerde utilities waarmee je kunt zoeken naar artikelen, nieuws, e-books en onderzoeksrapporten. Er zit ook een webradiobutton op die medisch-informatieve radiouitzendingen ontsluit en natuurlijk kun je er zoeken in de catalogus van de RUG. Heel fraai allemaal! Mijn bezwaar tegen toolbars is overigens wel dat je op een gegeven moment een hele stapeling van die dingen in je browser krijgt waardoor je scherm alsmaar kleiner wordt. Kortom het is wel zaak je hierin te beperken.

Sinds Google de gepersonaliseerde startpagina introduceerde hebben de digitale branded utilities een enorme vlucht genomen in de vorm van zgn. widgets. Widgets bieden meer dan de gadgets of buttons op de toolbar, die eigenlijk niet veel meer zijn dan een ‘url’ onder een mooi knopje. Widgets zijn piepkleine en vaak sterk van elkaar verschillende stukjes functionaliteit die je naast elkaar op een Google startpagina kunt zetten. Niet alleen Google biedt die mogelijkheid. Ook in de online feedreader Nedvibes kan eindeloos gevarieerd worden met widgets. Widgets worden zo belangrijk dat het nieuwe Windows besturingsprogramma Vista uitgebreid ondersteuning biedt voor Widgets op de Vista-desktop. Macgebruikers kenden widgets al van het OSX-besturingssysteem. Widgets hebben absoluut een enorme toekomst omdat ze niet alleen de mogelijkheden van de desktop enorm vergroten maar ook nog eens een geweldige marketingtool zijn. Je kunt als organisatie namelijk alle zaken waar je digitaal goed in bent samenbundelen in zo'n widget en het ook nog eens mooi verpakken in je eigen huisstijl.

De grootste boost voor widgets wordt veroorzaakt door de snel ontwikkelende sociale netwerken zoals Facebook en Hyves. Hyves biedt nu nog slechts beperkt ondersteuning voor widgets maar Facebook gaat er al heel ver in. Ook op Facebook heb ik inmiddels mooie voorbeelden van bibliotheekwidgets gesignaleerd. Bijvoorbeeld die van de Canadese London Public Library. Widgets bieden wat mij betreft reuzegrote mogelijkheden voor bibliotheken. Ook Worldcat en de European Library hebben al mooie gemaakt. Wat te denken van 'Schoolbieb'-of 'Virtuele jeugdbieb'widgets op schoolwebsites. Of een 'Zoek&Boek'-widget of een mooie customized Aquabrowserwidget in je eigen look&feel. Alles downloadbaar van de website van de bieb en toepasbaar op je eigen huis-, tuin-en keukencomputers thuis. En het mooiste is dat je ze ook nog eens vrij eenvoudig zelf kunt maken! Ter illustratie heb ik er eentje zelf gemaakt voor m'n eigen weblog.

De laatste grote ontwikkeling betreft widgets voor de mobiele telefoon. Ook daar manifesteren bibliotheken zich trouwens al, zoals te zien aan de mobiele widget van de National Library of Medicine in de VS. Widgets kunnen de bibliotheek bij de mensen thuis brengen in iedere gewenste vorm en met iedere gewenste functionaliteit en ook heel specifiek op 'niche'-onderwerpen. Ontwikkelingskosten zijn zeer beperkt.

Kortom biebbranche: sla uw slag!

url's: