Grunberg sprak

Gisteren trad Arnon Grunberg in het kader van de 10e editie van de Haarlemse Stripdagen op in de stampvolle Doelenzaal van de Stadsbibliotheek met een lezing over de autobiografische strip. Hij vertelde een typisch Grunberg-verhaal met het nodige Droste-effect. Zijn stelling is dat het autobiografische bij beeldverhalen altijd een bepaalde 'schattigheid' blijft houden: volgens Grunberg een belangrijk kenmerk van de autobiografische strip. Grunberg illustreert dit o.a. aan de hand van het werk van Barbara Stok en een interview met Stok over autobiografische strips in NRC door Ron Rijghard.
Het volgende citaat uit het interview over de borsten van Stok is volgens Grunberg typerend en doet hem 'glimlachen':
"Ook Stok is voorzichtig. Een intiem, want lichamelijk stripje in 'Dan maak je maar zin' is die over haar ‘tietjes’, als haar personage grote borsten op tv becommentarieert en zegt dat ze onzeker zou zijn als ze nu jong was. Haar man Ricky complimenteert haar vervolgens met haar verfijnde, subtiele borsten. In de strip doet het figuurtje haar shirt omhoog, maar in het echte leven houdt Stok snel een boek voor haar lichaam als ik het stripje ter sprake breng. Terwijl ze toch echt decent gekleed is. „Normaal heb ik het niet met andere mannen over mijn borsten.” 
Niet alle strips zijn volgens Grunberg 'schattig'. Kuifje bijvoorbeeld vind hij helemaal niet schattig omdat de beroemde stripheld van Hergé van een andere planeet is. Tussen de autobiografische Graphic Novels die Grunberg heeft gelezen is hij er ook een aantal auteurs tegengekomen die het schattigheidseffect hebben weten te ontlopen zoals Dominique Goblet en Ulli Lust (Heute ist der letzte Tag vom Rest deines Lebens). Grunberg zoomt in zijn betoog op typisch Grunbergiaanse manier op allerlei manieren op het werk van deze auteurs in. Hij draait eindeloos om zijn thema heen zonder dat je er achter komt wat Grunberg er nu werkelijk van vindt. Hij bespreekt het volgens hem bedriegelijke aspect 'waarheidsvinding' bij autobiografieën en stelt dat je de auteur eigenlijk alleen werkelijk kunt leren kennen via zijn of haar romans omdat auteurs zich daar veel minder laten remmen: fictie komt daarmee veel dichter bij de auteur dan nonfictie. Zijn betoog over de autobiografische aspecten van fictie versus nonfictie is virtuoos maar ook duizelingwekkend en valt hier lastig terug te halen. Ik hoop dat ik het in ieder geval nog eens ergens kan teruglezen. 
Eén ding werd me gisteren in ieder geval wel duidelijk: Grunberg laat zich niet gemakkelijk kennen. Hij neemt een soort van pseudo-neutraal standpunt in ten opzichte van het onderwerp Graphic Novel wat hij nog eens onderstreept met z'n antwoorden op vragen uit de zaal: "Was u verbaasd toen u werd gevraagd om een lezing te geven over dit onderwerp?", Grunberg antwoordt: "Ten zeerste" en "Ik ben slechts een leek". 
Wat Grunberg werkelijk vindt kom je in z'n nonfictie niet te weten daarvoor zul je z'n romans moeten lezen.

Spotify, het begin van een mediarevolutie?

Dankzij een slimme hack was het vorig jaar al mogelijk om tijdelijk kennis te maken met Spotify. Maar sinds vorige week is Spotify nu ook officieel in Nederland gelanceerd en dat haalde zelfs het Acht uur Journaal. Spotify is een muziekdienst die je de mogelijkheid biedt om streaming muziek te luisteren in hoge kwaliteit via je computer of je smartphone. De van oorsprong Zweedse dienst Spotify bestaat sinds 2008 en is inmiddels beschikbaar in zeven europese landen. Er zijn meer dan 7 miljoen gebruikers waarvan ongeveer 250.000 beschikken over een betaald abonnement. Per dag melden zich 40.000 nieuwe gebruikers aan.
Als muziekliefhebber waan je je met Spotify als een kind in de snoepwinkel. Dankzij het gegeven dat de belangrijkste muziekuitgeverijen meewerken is de collectie met ongeveer 5 miljoen tracks enorm te noemen maar zeker nog niet volledig. De Beatles en Pink Floyd zul je er bijvoorbeeld nog niet
aantreffen. De laagdrempeligheid en het gebruiksgemak van Spotify zorgen waarschijnlijk voor een doorbraak van streaming muziek naar het grote publiek waarmee het einde van het cd-tijdperk lijkt aangebroken. Spotify is echter nog slechts het begin van een mediarevolutie. Ook Google en Apple hebben aangekondigd met vergelijkbare diensten te gaan komen. Verder lijkt het Businessmodel van Spotify ook interessant voor de markt van ebooks. Kortom, zoals ik laatst al schreef in een artikeltje voor Bibliotheekblad lijkt het tijdperk van het nieuwe lezen, kijken en luisteren 'in the cloud' definitief aangebroken.
Hoe werkt Spotify?
Om Spotify te kunnen gebruiken dien je eerst een gratis programmaatje te downloaden dat zich net zo eenvoudig en snel laat installeren als gebruiken. Met de zoekfunctie kun je naar artiesten, albums of tracks zoeken. Muziek is snel gevonden en de tracks spelen na één klik direct af. De eerste dagen heb ik gewoon van de gratis dienstverlening gebruik gemaakt en eindeloos zitten zappen door de meest uiteenlopende stijlen en artiesten. Van de artiesten die ik interessant vond heb ik afspeellijsten gemaakt. Na drie dagen ben ik toch maar overgestapt naar de premium versie omdat ik ook graag Spotify op m'n smartphone wilde proberen. En voor alle duidelijkheid. Die app werkt vlekkeloos op m'n HTC Magic en geeft prima kwaliteit geluid! Om optimaal van Spotify te kunnen genieten is het verder handig als je je computer op je geluidsinstallatie aansluit. Mocht je dat nog niet gedaan hebben vraagt dat een investering van vijf tot tien euro voor een kabelje en je hebt ook een vrije aux-ingang op je versterker nodig. Maar daarna is het genieten geblazen! Verder kun je daarna natuurlijk ook nog eens van allerlei andere muziekdiensten op internet via je geluidsinstallatie genieten. Bijvoorbeeld 'ons eigen' Digileen, of Youtube of LastFM of de vele gratis te beluisteren tracks op de artiestenpagina's van Myspace en Facebook.
De sociale kant van Spotify
Spotify kan dankzij 'Facebook Connect' gekoppeld worden met Facebook. Vervolgens kun je je afspeellijsten delen met je vrienden op Facebook die ook van Spotify gebruik maken. Je kunt je vervolgens 'abonneren' op die afspeellijsten zodat je permanent verbonden bent met de muzikale voorkeuren van je vrienden. Verder kun je je afspeelgedrag ook nog eens delen met je volgers op Twitter. Zou ik niet doen want feitelijk is het een nieuwe vorm van spam.
Hoe werkt het prijsmodel?
Spotify is een typisch voorbeeld van een zgn. 'freemium'-dienst. Dat wil zeggen dat de basisdienst gratis is met de nodige beperkingen. Je kunt bijvoorbeeld maar max.20 uur muziek luisteren per maand, de geluidskwaliteit is 'slechts' 160kb/s en je wordt regelmatig geconfronteerd met reclameboodschappen tussen de nummers door. Als je bereid bent om iets (5 euro) te betalen dan is er de 'unlimited' versie die je de mogelijkheid biedt om onbeperkt en ongestoord door hinderlijke advertenties Spotify te gebruiken. Voor 10 euro per maand krijg je een 'premium'-abonnement, kun je onbeperkt luisteren bij 320kb/s én kun je Spotify ook nog eens op je smartphone gebruiken (voor gebruikers van iPhone, Android en Symbian toestellen).
Spotify bewijst overigens weer het gelijk van Chris Anderson (zie Free) die stelde dat alles wat digitaal is onvermijdelijk gratis wordt. Ter vergelijking: voor 10 euro kun je één album downloaden via iTunes. In de afgelopen week heb ik minstens 25 actuele albums afgeluisterd die ik ook nog eens gewoon kan bewaren, opnieuw beluisteren en ook via m'n smartphone kan beluisteren. Via iTunes had me dat 250 euro gekost!
En wie koopt er nog 25 cd's in deze tijd?
Zijn er ook nadelen of beperkingen aan Spotify?
Buiten de onvermijdelijke keuzestress die ontstaat als je in principe van 'alles', overal en op ieder gewenst moment gebruik kunt maken zijn er wel degelijk wat minpuntjes. De beschikbare online collectie is enorm maar onevenwichtig. Bij klassiek komt je de gehele Naxos-collectie tegen (net als bij Digileen) en van de grote uitgeverijen vind je soms heel veel van een artiest maar regelmatig ook weinig tot niets. Popmuziek is goed vertegenwoordigd maar ook daar ontbreken artiesten zoals de eerder genoemde Beatles. Desalniettemin is het Spotify-effect overweldigend. Waar ga je beginnen? Wat sla je wel op en wat niet? En wanneer stop je? Spotify werkt pure verslaving in de hand. De resultatenlijst na een zoekactie is bij popmuziek redelijk overzichtelijk. Wat betreft klassieke muziek is het een ramp omdat er waarschijnlijk van de Gracenote database gebruik wordt gemaakt en die is werkelijk een puinhoop voor klassieke muziek. Blijkbaar zijn er nooit afspraken gemaakt over de metadata voor klassieke muziek in die database.
Aansluiten PC op versterker
Wat betreft de geluidskwaliteit zitten de meeste beperkingen waarschijnlijk in je eigen computer. Ik heb m'n computer met een eenvoudige 3m lange audiokabel aangesloten op een vintage Luxman L80 versterker (uit 1977) en dat geeft een heel behoorlijk geluid.Veel mensen hebben hun computer echter niet op de geluidsinstallatie aangesloten en luisteren naar ondermaatse computerboxjes. Verder zijn de in computers toegepaste geluidskaarten vaak niet bepaald van hifi-kwaliteit. Voor een redelijk bedrag koop je echter een puike moderne geluidskaart en je kunt evt. ook gebruik maken van een MP3-streamer die de geluidskaart overslaat en gebruik maakt van de usb-poort van je computer. Ik heb met die laatste optie overigens geen enkele ervaring. Wie wel?
Betekenis Spotify
Ik denk dat de impact van Spotify op het medialandschap groot zal zijn en dat het voor bepaalde traditionele mediasectoren, waaronder ik ook de bibliotheek reken, de doodsteek kan betekenen. Het gebruiksgemak is groot, de prijs laag tot gratis, de collectie groot en de connectie met Facebook en Twitter zorgt voor razendsnelle verspreiding en promotie. Het gegeven dat vrijwel iedere Nederlander tegenwoordig over breedband internet beschikt doet de rest. Het zal natuurlijk allemaal sterk afhangen van de adaptatie van Spotify door het grote publiek. Ik verwijs maar weer eens naar een sessie scenariodenken van ABN/Amro van een aantal jaren geleden, waarin de bank de mediawereld van 2015 liet voorspellen in vier scenario's. Er is in medialand al veel, er komen steeds meer media bij en de mensen zien door de bomen het bos niet meer. Spotify moet zich meten met hele grote jongens maar weet zich in ieder geval gesteund door Buma/Stemra en door de grote muziekuitgeverijen die hun laatste hoop op diensten als Spotify hebben gevestigd.
Spotify en de bibliotheek
En voor bibliotheken? Die zullen alle mediawijsheid nodig hebben om de levensduur van de bestaande muziekcollecties zo lang mogelijk te rekken. Immers je vindt nooit nieuw publiek voor oude diensten. Vertroetel de trouwe cd-klanten dus en maak het uitlenen van cd's en muziekdvd's in ieder geval gratis. Dat zorgt nog een paar jaar voor ledenbehoud onder de muziekliefhebbers in bibliotheken. Nieuw publiek krijg je in ieder geval alleen met nieuwe diensten die iets toevoegen aan bestaande diensten en die bestaande diensten van partijen als Apple, Google en Spotify zijn zo goed dat daar door bibliotheken weinig aan toe te voegen valt. Kwa mediawijsheid liggen er natuurlijk wel kansen. Ik denk dat veel mensen zich maar wat graag persoonlijk willen laten gidsen door de wereld van streaming media.
En het Spotify model voor ebooks? Dat is voor bibliotheken een nachtmerriescenario waar ik later nog wel iets over wil schrijven.
Toegevoegd op 27/6: Jeroen de Boer suggereerde laatst in een post op Bibliotheek 2.0 om het Spotify te koppelen aan de gedigitaliseerde collectie van Muziekweb en het abonnement landelijk af te kopen voor bibliotheekleden. Dat vind ik een goed voorstel dat ik hier daarom nog maar eens herhaal. Anders is het wellicht nog een optie voor bibliotheken om de premiumversie van Spotify in hun comfortabonnementen mee te nemen.
Foto: Candy Store Queen by Dizznbonn

Related articles by Zemanta

• Spotify now available in The Netherlands (spotify.com)
• Spotify Lands In The Land Of Tulips And Lousy Beer (techcrunch.com)
• Hallo Nederland (spotify.com)

Hoe doet Laurens Janszoon het op Twitter?: Kom naar de Happening op 4 juni in Haarlem

Stripdagen, Letterenloop én Happe-ning
Mensen die van sport of strips of nieuwe media of van Haarlem houden of een combinatie daarvan, kunnen het beste vier, vijf en zes juni vrijhouden in hun agenda want dat wordt een bijzonder interessant weekeinde. Vijf en zes juni vindt de tiende (jubileum!) editie van de Stripdagen in Haarlem plaats met o.a. een presentatie van Arnon Grünberg in de Haarlemse bieb over de autobiografische strip. Vrijwel alle culturele instellingen, galeries etc. doen met exposities en workshops mee aan de Stripdagen. En wie z'n collectie wil aanvullen met bijzondere of ontbrekende strips kan dat doen op de enorme stripbeurs op de Grote Markt. Het complete programma vind je op de website van de Stripdagen.
Zondag 6 juni kun je ook nog je conditie meten met talloze hardlopende schrijvers, journalisten, bibliothecarissen etc. tijdens de Letterenloop (inschrijven vóór 1 juni!).

Happe-ning in Haarlem
Nog leuker natuurlijk is de alweer 4e Happe-ning voor leden van Bibliotheek2.0 en andere mensen die geïnteresseerd zijn in hoe je moderne technologie en communicatiemiddelen kunt toepassen in bibliotheken. Wilma schreef daar eerder over en maakte de prachtige trailer hierboven.
De Happe-ning is een 'unconference' oftewel een conferentie waarvan het programma niet helemaal vast staat. Er is natuurlijk wel een programma gemaakt maar wie tijdens de Happening iets bijzonders wil presenteren krijgt daarvoor alle gelegenheid. De bijeenkomst wordt geen saaie reeks van presentaties maar we gaan daadwerkelijk aan de slag met bijvoorbeeld videobloggen, Foursquare en/of andere locatiegebaseerde apps en doen iets met de oude Haarlemse 'bedrieger' Laurens Janszoon Coster.
Neem in ieder geval je iPhone of Android-telefoon mee en het is ook wel handig om alvast een Twitteraccount aan te maken en je te registreren bij Foursquare als je dat nog niet gedaan hebt. Mede namens  de rest van de crew: Peter, Dappere Bas, Janneke, Ad, Wilma, Lukas en Patrick heet ik jullie dan van harte welkom.

Aanmelden
De toegang is gratis maar meld je wel even aan op de website van de Happe-ning. We gebruiken o.a. de Grote Zaal van het historische Doelengebouw van de bieb en die is voorzien van alle benodigde technische voorzieningen inclusief draadloos internet. Maar we gaan natuurlijk ook naar buiten!
Happen hoort er ook bij. Dat doen we gewoon ergens in de stad maar wel voor eigen rekening natuurlijk. Kortom, kom naar Haarlem op 4 juni of boek gewoon een heel weekeinde. Krijg je geen spijt van!

Durftevragen

Aladin, de 'persoonlijke vragendienst van de openbare bibliotheken', stopt per 1 juli en zal plaats maken voor een geheel vernieuwde vraagbaak. Het is dan niet langer mogelijk om íedere vraag over íeder onderwerp te stellen aan een bibliothecaris. Hoe die geheel vernieuwde vraagbaak er precies uit gaat zien weet ik nog niet, daar is nog geen berichtgeving over, de nieuwe dienst komt er ergens dit najaar. Zoals er überhaupt weinig berichtgeving komt uit de vernieuwde brancheorganisaties die bij de huidige trend naar meer transparantie juist lijken te kiezen voor meer geslotenheid. Op dit moment maakt het ter dood veroordeelde Aladin in ieder geval nog keurig onderdeel uit van de vernieuwde Bibliotheek.nl. Het probleem met Aladin was/is dat het zo ontzettend 1.0 is. Gebaseerd op de veronderstelling dat bibliotheken en bibliothecarissen het beter weten (te vinden). Inmiddels weet het publiek beter.

Dat er overigens nog best perspectief zit in een vraag- en antwoorddienst bewijst 'Yahoo Answers' dat pas liet weten inmiddels meer dan een miljard vragen te hebben beantwoord. Of beter gezegd laten beantwoorden want YA is hartstikke 2.0 en werkt op basis van een vorm van crowdsourcing: de door het publiek gestelde vragen worden ook weer door het publiek opgelost. Er worden per dag meer dan achthonderdduizend vragen gepost bij YA en niemand die er wakker van ligt dat er geen antwoorden van bibliothecarissen tussen zitten. Achthonderdduizend vragen per dag vind ik een indrukwekkend getal. Een getal waar waarschijnlijk ook niemand wakker van zal liggen, we leven immers in een wereld waarin we dagelijks doodgegooid worden met indrukwekkende getallen.

Een van de gedoodverfde alternatieven voor Aladin, 'ibi', werkt ongeveer hetzelfde als YA, behalve dan dat tussen de antwoorden ook het ideale antwoord van de bibliothecaris staat. Maar op basis van de lage pageranking zal ibi waarschijnlijk minder indrukwekkende getallen genereren dan YA. Desalniettemin is 'ibi' een lovenswaardig initiatief omdat het nog een van de laatst overgebleven voorbeelden is van de informatieve functie van openbare bibliotheken op internet. Én ibi is natuurlijk 2.0!

De wat mij betreft leukste ontwikkeling op het gebied van 'vraag- en antwoorddiensten' heet 'Durftevragen'. Durftevragen is een initiatief van Niels Roemen en Herman Dummer. Durftevragen kent zowel een fysieke als een digitale variant. De digitale is de meest simpele: Stel een vraag op Twitter met (hashtag) #durftevragen op het eind en je krijgt antwoord uit de 'crowd'. Fysiek werkt het iets anders. Op een aantal plekken in Nederland worden durftevragenbijeenkomsten georganiseerd waarvoor je je kunt aanmelden. Tijdens zo'n bijeenkomst mag je iedere vraag stellen. De vraag wordt vervolgens met behulp van een procesbegeleider door de groep opgelost. Deze bijeenkomsten zijn niet gratis maar werken wel met waardebepaling achteraf, kortom het wordt aan de aanwezigen overgelaten wat zij er uiteindelijk voor over hebben. Lees hier een grappig verslag van zo'n sessie in Almere. Tijdens de sessies worden gestelde vragen soms ook op Twitter gepost zodat Twitter tijdens de sessies als zgn. 'backchannel' kan fungeren. De Twittervariant is echter een eigen leven gaan leiden en waart dermate viraal rond dat blogger Simon Vreeman er een ultrakort 'Manifest' over heeft gepost:

"durf alleen te vragen als urgentie hoog, het belangrijk voor je is én antwoord niet te googlen is".

Waarom is Durftevragen interessant voor bibliotheken? Durftevragen gaat over 'sociaal', over 'open communicatie', over 'ontmoeten', over 'verbinden', over 'zelfvertrouwen', over 'empowerment' over 'participatie', over 'kennisdeling', allemaal zaken die je ook in de theorie van Bibliotheek2.0 tegenkomt en verder is durftevragen natuurlijk een echte mediawijsheidactiviteit. Je kan dus rustig zeggen dat het concept durftevragen naadloos in de bibliotheek ingepast zou moeten kunnen worden. Gelukkig is durftevragen inmiddels ook in de bibliotheekwereld opgemerkt. Het schijnt zo te zijn dat Bibliotheek Rotterdam in samenwerking met Radio Rijnmond een bibliotheekversie van durftevragen organiseert onder de naam 'vraaghetdebieb' maar ik kan daar weinig informatie over terugvinden. Zoals ik er ook via Twittersearch achter kom dat Bibliotheek Rotterdam met durftevragenfacilitator Jan Peter Bogers in gesprek is. Dat klinkt veelbelovend!

Ook in Haarlem vinden durftevragensessies plaats waarvan er inmiddels ook een aantal in de bibliotheek hebben plaatsgevonden. Zonder dat de bibliotheek daar overigens een inhoudelijke bijdrage aan leverde. De sessies worden begeleid door Ingeborg van Meggelen ook bekend als @ColourCoachIng op Twitter. 
Afgelopen dinsdag was er een brainstorm in de Haarlemse bibliotheek waarbij naast Ingeborg o.a. ook Marina Noordegraaf (@verbeeldingskr8) en onze mediacoach Saskia Mastenbroek (@zazkimediacoach) aanwezig waren. Er werden enthousiast ideeën uitgewisseld en voorlopig houden we het er op dat we in de 'Week van de Mediawijsheid' in november een aantal sessies gaan doen met het publiek. U hoort meer van ons!


Foto door Great Beyond

Help! (I need somebody)

Op deze post die al een paar weken in concept klaar stond heb ik lang lopen kauwen. Vooral wegens twijfel of ik hier aan het zeuren ben of dat dit hout snijdt.
Ik loop vaak even als klant rond in m'n eigen bibliotheek. Zaterdag bijvoorbeeld vind ik als klant de leukste dag om naar de Haarlemse bieb te gaan. Het is op zaterdag drukker, het publiek is duidelijk anders (meer mannen, veel gezinnen) en de balie wordt grotendeels bemenst door leuke jongeren. Dat geeft een ander sfeertje in de bieb.

Als klant vertegenwoordig ik een bepaald klanttype. Het klanttype dat weinig tijd neemt en snel iets geschikts wil meegraaien. Voor mij geen verblijfbieb. Verblijven doe ik thuis wel. Ik wil bijvoorbeeld 'iets' leuks of spannends om te lezen of 'iets' om te luisteren of wil gewoon een film voor de zaterdagavond. Vaak heb ik op zo'n klantmoment geen idee wat ik moet luisteren, kijken of lezen. Op zo'n moment zou ik graag gebruik willen maken van lijstjes. Want hoe kan ik in vredesnaam een keuze maken uit een op titel gesorteerde prachtige collectie van 3000 dvd's? Leuk dat ze frontaal gepresenteerd staan maar zo'n frontje zegt me eigenlijk niet zo veel. Ik heb op zo'n moment behoefte aan advies maar heb geen zin om dat aan een infobaliemedewerker te vragen. Geldt ook voor de cd's. Wat is de muziek waar ik nu naar zou moeten luisteren? Wat is 'in'? Hoe moet ik een keuze maken uit twintigduizend op alfabet gesorteerde cd's?

Laat staan boeken. Er staan 400.000 met veel liefde, zorg en deskundigheid geselecteerde boeken in mijn bibliotheek. Maar hoe kan ik nou een boek vinden dat IK de moeite waard vind om te lezen? Het 20 meter lange terugbrengmeubel toont me honderden boekfronten maar daar kan ik maar weinig uit afleiden. Hoe kom ik er op dat moment achter wat de boeken zijn die ik zou moeten lezen? Zijn er ergens in de bieb lijstjes waar ik op kan kijken? Lijstjes met boeken waarover gesproken wordt, themalijstjes met films en muziek. Aquabrowser en de catalogus van de bieb bieden me wat dat betreft ook weinig aanknopingspunten, daar heb ik uitsluitend wat aan als ik weet wat ik zoek en ik weet dus nadrukkelijk vaak niet wat ik zoek.

Thuis kijk ik nog wel eens bij Bol.com en blader dan door de talloze lijstjes met aanraders. Daar zitten ook komische lijstjes bij zoals 'De Echte Mannenboeken Business Top10' ("De beste boeken speciaal geselecteerd voor echte mannen, want ook echte mannen lezen!") en kom direct minstens vijf boeken tegen die ik zou willen lezen. Bol laat namelijk niet alleen de frontjes zien maar zet er ook nog een steekhoudende samenvatting bij en verder krijg ik uit het rijtje met recensies van lezers een aardige indruk wat anderen van een boek vinden. Waarom biedt mijn bieb niet deze extra onderscheidende service in het gebouw? Ter plekke dus? Of moet ik vooraf eerst Bol.com afstruinen voordat ik naar de bieb ga? Voor alle duidelijkheid, het is niet m'n bedoeling om lelijk te doen over mijn eigen bibliotheek. Het is in de andere openbare bibliotheken namelijk precies zo en eigenlijk is het in boekhandels en muziekwinkels ook zo. Ook in boekhandels schreeuwen duizenden boekomslagen om mijn aandacht terwijl ik vooral een beredeneerde en voor mij betekenisvolle keuze wil kunnen maken.  

Muziek- en filmliefhebbers worden feitelijk aan hun lot overgelaten in openbare bibliotheken. Hoe kan een klant in de bibliotheek of op de website van de bibliotheek ontdekken wat leuk of interessant is om te luisteren in een bepaald genre? Het is een beetje vreemd eigenlijk dat je daarvoor ook weer bij Bol.com moet zijn. Daar vind ik in ieder geval per film- of muziekgenre een lijstje met 'best beoordeeld' en zie ik zo een stuk of wat films en cd's die ik zou willen zien of luisteren. Of wat dacht je van Last.fm waar ik tegenwoordig een abonnementje op hebt en dat je met een bijna gekmakende stroom alternatieven binnen een smaaksegment confronteert. Of de prachtige nieuwe dienst van BBC: Musictrends dat me ook direct op ideeën brengt. Tegen dit soort services kan Muziekweb echt niet op. Vreemd natuurlijk want er lopen volgens mij honderden muziekkenners rond tussen de bibliothecarissen in openbare bibliotheken.

Ik schreef laatst iets over het onvermogen van complexe organisaties om eenvoudige oplossingen te genereren. Ook bibliotheken zoeken het eerder in ingewikkelde organisatieveranderingen of in retailformules dan dat we het in eenvoudige verbeteringen van de klantervaring zoeken. De werkelijkheid is eigenlijk zo simpel. Ik zal zeker niet het enige bibliotheeklid zijn dat behoefte heeft aan een fatsoenlijke persoonlijke attenderingsservice. Er is volgens mij veel meer kennis op het gebied van boeken, films en muziek aanwezig in openbare bibliotheken dan bij Bol.com. Maar waarom slagen we er dan met elkaar niet in om een aanbevelingsservice van de grond te tillen die minimaal zo goed is als die van Bol en blijven we steken in toch wat magere producten als Romanadvies of Muziekadvies? Van mij part verpakt als landelijke formule?

Foto: Seven Months door Dylanroscover

Digitaal duiden

Ik wil nog even terugkomen op het stukje van Edwin Mijnsbergen over digitale curatoren. Digitale curators zijn heel kort gezegt wegwijzers in de digitale wereld of wat mij betreft nog beter: 'duiders'. In m'n reactie op het stukje van Ed schreef ik:

Zo'n curator is eigenlijk de herdefinitie van een bibliothecaris maar dan in de context van de 21e eeuw. Een aggregator, een herstructureerder en vooral ook een duider die verder het digitale instrumentarium tot in de puntjes beheerst. En natuurlijk ook een 'leader of the tribe', een trekker, een facilitator van een gemeenschap van gelijkgezinden. Ik vind 'duider' eigenlijk nog de mooiste omschrijving. Uit de beschrijving van Scobleizer ontstaat bij mij ook een beetje het beeld van de curator als moderne profeet:)

In de reacties ontspon helaas direct een semantische discussie over het woord 'duiden' dat door blogster 'Schrijverdezes' in een religieuze context werd gezet. Dat mag van mij. Het wemelt immers van de religieuze duiders, ook op internet. Maar ik bedoelde natuurlijk iets anders, duiden betekent o.a. 'uitleggen' of 'verklaren'. Een curator 'uitlegger' noemen of 'verklaarder' klinkt niet. Duider 'bekt' wel en bij het woord curator moet ik teveel aan faillissementen denken dus ik ben voor 'duider' en ben het in die betekenis eens met Edwin's reactie. Da's duidelijk toch?

Er worden dagelijks de nodige terrabites aan informatie op het internet gezet. Het is fijn dat er mensen zijn die daar schifting in aan kunnen brengen, er zinnige dingen over kunnen zeggen waardoor ik het zelf ook beter kan begrijpen. Digitale curators zijn in staat om het kaf van het koren te scheiden, lezen zich een slag in de rondte, kunnen daar zinvolle conclusies uit trekken en nog beter, delen hun conclusies gratis voor niets met geïnteresseerden. 'Digitale Duiders' die ik interessant vind zijn Seth Godin, Clay Shirky, John Battelle, Kevin Kelly etc. Ze mogen dan vele duizenden volgelingen hebben (in die zin vergeleek ik ze met moderne profeten),  ik word wijzer van hun stukjes, niet in het minst omdat ze ook nog goed kunnen schrijven.

Ik verwees in m'n reactie naar een visie op bibliothecarissen. Over bibliothecarissen is ook wel eens gezegd dat ze 'reddingsboeien in de informatiezee' zouden moeten zijn en in een wat meer recentelijke opvatting, 'mediawijze' gidsen. Daar ligt nog best een uitdaging. De omslag van de traditionele (en tamelijk passieve) bibliotheekrol op het gebied van 'selectie' en 'beschikbaarstelling' naar een actieve rol als een instelling met medewerkers die in staat zijn om informatie te duiden of in een context te plaatsen is nog lang niet gemaakt. Gezien de steeds grotere nadruk die bibliotheken (via uit de retailwereld geleende technieken) leggen op 'verkoop' van hun waren vrees ik dat die omslag ook nooit gemaakt zal worden. Verkopen is immers eenvoudiger dan duiden. En de behoefte aan vooral eenvoudige oplossingen lijkt in onze branche erg groot.

Schrijverdezes schrijft dat ze geen behoefte heeft aan 'duiding' door een voor haar onbekende bibliothecaris. Dat ben ik geheel met haar eens. Gelukkig zijn er inmiddels ook in onze branche een aantal duiders met een gezicht (waar ik Edwin ook onder schaar). Ik noemde de digitale curator ook een 'leader of the tribe' in de betekenis die Seth Godin daaraan geeft in zijn boek 'Tribes' (ja die man heet echt zo). Voor de betekenis van het woord 'Tribe' gebruik ik voor het gemak de definitie die Wikipedia daaraan geeft:

The term tribe is used as a slang term for an unofficial community of people who share a common interest, and usually who are loosely affiliated with each other through social media or other internet mechanisms.

Dankzij het sociale web zouden bibliothecarissen heel goed zo'n 'duidende' rol kunnen spelen maar dan moeten we dat met elkaar ook wel willen. Ik krijg de indruk dat de door retail geïnspireerde pragmatici op dit moment meer indruk maken dan de 'ouderwetse' idealisten in het vak. Dat kan ook gebeuren omdat onze nieuwe brancheorganisaties in het geheel niet meer aan duiding doen en bibliotheken feitelijk vakinhoudelijk aan hun lot worden overgelaten. Het hoort er waarschijnlijk allemaal bij. Het oude instituut bibliotheek wordt onttakeld, een verschijnsel dat door crisis en bezuinigingen wordt versterkt en ik zie nog niet echt een nieuwe aan de horizon verschijnen. Wat ik wel weet is dat in de aanloop naar die 'Nieuwe Bibliotheek' veel duiding nodig is.
foto: misterbisson

Related articles by Zemanta

• Seth Godin on how he uses social media (fasterfuture.blogspot.com)

Functioneel gebruik van internet heeft de overhand

The Next Web 2010, presentation

View more presentations from Marja Ruigrok.

Vorige week was er berichtgeving (o.a. hier) over het laatste Next Web onderzoek naar het online gedrag van Nederlanders uitgevoerd door Ruigrok/Netpanel. Hierboven de slides van Marja Ruigrok. Het onderzoek spreekt van drie typen internetgebruikers: De 'Just Surfing Around'-groep, merendeel vrouwen 55+ en lager opgeleid die met 36% het internet vooral voor informatie gebruikt, de 'Function First'-groep, merendeel mannen 45+ en hoger opgeleid die met 41% gebruik het internet vooral als tool (bankieren, online shoppen, productoriëntatie etc.) gebruikt en de 'Into Fun&Games'-groep, gemiddeld 34 jaar en hoger opgeleid die met 22% het internet primair voor vermaak gebruikt (video, games etc.). Functioneel gebruik heeft dus de overhand. Verder spreekt het rapport over een forse groei van sociale netwerken waarbij Twitter en vooral Facebook (van 3% gebruik in 2009 naar 17% in 2010) sterk stijgen ten koste van Hyves. Ik ga eens kijken of ik aan het volledige onderzoek kan komen.